بخش آب
1396/03/29 13:55:00
بی‌آبی؛ اَبَر تهدید اصلی این مرز و بوم؛
به سوی الگوی مصرف صحیح آب در بخش کشاورزی
4 سال پیش رو 4 سال امیداست که مردم فهیم با درک شرایط دشوار کنونی و در این حالیکه تهدیدهای خارجی و داخلی کشور را احاطه کرده است اصلی ترین نیاز کشور همدلی و اتحاد همه جناح های سیاسی و گروهها برای غلبه بر مشکلات و تهدیدهاست .
 
شاید اصلی‌ترین تهدید کشور تهدید بی آبی است که چنانچه اقدام عاجلی در مقابله با آن صورت نگیرد بخش زیادی از مساحت این کشور غیرقابل سکونت خواهد شد و کاهش تولید و اشتغال را بیشتر از الان شاهد خواهیم بود و همچنین امنیت غذایی و ... آیا باید دست روی دست گذاشت و نظاره گر این نابودی بود و یا باید کاری کرد؟ یقیناً باید کاری کرد اما این بلای خانمان سوز بلایی است که باید همانند شرایط جنگ همه دست به دست هم دهیم تا بر آن فائق آئیم. اقدامات کنونی به هیچ عنوان با عمق این فاجعه و تهدیدات همخوانی ندارد باید اقدامات مهم تری با همکاری  مردم و دولتمردان صورت گیرد.
مهندس "سیدهاشم فاطمی" کارشناس ارشد حفاظت و بهره‌برداری شرکت آب منطقه ای چهارمحال و بختیاری طی بررسی‌های میدانی موارد ذیل را کارساز می‌داند:
1. تهدید بی آب اصلی‌ترین تهدید است و باید در تقسیم اعتبارات و بودجه کشور بیشترین بودجه به موضوع حفاظت و بهره برداری از منابع آبی داده شود. در دهه‌های گذشته به این مهم بی توجهی شده و بخش عمده بودجه این کشور را بلعیده است. بیشترین مصرف آب کشور در بخش کشاورزی است و براساس آمار تقریباً 85 تا 90 درصد از آب کشور در بخش کشاورزی مصرف می‌شود و راندمان آبیاری در کشور ما براساس اعلام فائو 33 درصد است و این یعنی اینکه ما بیش از 60 درصد از آب مصرفی در بخش کشاورزی را هدر می‌دهیم. نگارنده در یک تحقیق میدانی دریافت که در یک مزرعه در دشت شهرکرد با تغییر شیوه آبیاری از سنتی به آبیاری نوین (آبیاری قطره ای نواری یا تیپی و نه بارانی) در میزان مصرف آب 55 درصد صرفه جوئی شد و این در حالی است که میزان تولید در سطح نیز 65 تا 100 درصد رشد داشت و این یعنی چاره اصلی کار، اما لازمه آن کمک به کشاورزان و سرعت بخشیدن به اجرای این روش‌هاست در واقع مفهوم بند یک همین است که بودجه کافی برای این کار منظور گردد و به میزان آب صرفه جوئی شده از میزان بهره برداری‌ها کاسته شود و سطح زیر کشت افزایش نیابد. پس می‌توان با نصف آب مصرفی کنونی میزان تولید در کشاورزی را حداقل 60 درصد افزایش داد این یک گام اساسی در این راه است
2. همه ما در این روزها شاهد هستیم که میانگین قیمت هندوانه کیلویی 350 تومان است و آن قدر فراوان که اغراق نیست اگر بگوئیم 50 درصد از تولید هندوانه کشور فاسد و نابود می‌شود. برای تولید یک کیلوگرم هندوانه 200 لیتر آب مصرف شده است البته این یک مثال است خربزه و طالبی و سیب زمینی و ... نیز همین طور است سؤال اینجاست که چرا وضعیت اینگونه است مگر در دو سال گذشته از جعبه جادوئی شاهد پخش اخباری در خصوص نابود کردن 1700 تن سیب زمینی در استان فارس و فاسد شدن ده‌ها کامیون مرکبات پشت درب کارخانه‌های آبمیوه گیری و نابودی 80 هزار تن پیاز در منطقه لنجانات اصفهان و عدم برداشت هزاران تن سیب زمینی به دلیل عدم صرفه اقتصادی در نقاط مختلف کشور نبوده‌ایم که آب مصرفی برای تولید آن‌ها از اعماق  90 تا 400 متری زمین و در واقع شیره جان ایران زمین بوده است. ای کاش درد همین بود درد بدتر این است که حداقل 25 درصد از تولیدات کشاورزی این مملکت از مزرعه تا میدان تره بار و مغازه میوه فروشی و منزل ما نیز از بین می‌رود. در یک تحقیق میدانی در میدان میوه و تره بار شهرکرد مشاهده شد حدود 20 درصد از میوه و تره بار وارد شده به این میدان فاسد و نابود می‌شود که این عدد قابل تعمیم به کل کشور است و چه بسا که در مناطق گرمسیر این درصد بیشتر است اما دلیل این موضوع جدای از نامناسب بودن عرضه و بسته بندی صحیح تولیدات کشاورزی این است که در قرن 21 و در عصر اتم و نانو تکنولوژی ما در دادن برنامه کشت به کشاورزانمان عاجز هستیم با برنامه کشت در کشاورزی محصولات به اندازه تولید خواهد شد و کشاورز با قیمت مناسب تولیدات خود را خواهد فروخت و با مصرف آب کمتر درآمد بیشتری خواهد داشت.
3. در کشورهای بسیار پرآب تر از کشور ما آب باران را جمع آوری و یا برای تغذیه مصنوعی از آن استفاده می‌کنند در کشور کم آب ما عمدتاً آب باران تبخیر می‌شود توجه به جمع آوری آب باران بخصوص در عرصه‌های مسکونی و صنعتی می‌تواند در جبران کم آبی کشور مؤثر باشد.
4. توجه به مفهوم آب مجازی می‌تواند در کاهش مصرف آب در کشور بسیار مؤثر باشد مقدار آبی که برای تولید یک مقدار معین کالا یا محصولی مصرف شود آب مجازی است. به عنوان مثال در کشور ما برای تولید یک کیلوگرم گندم متوسط 1500 لیتر آب مصرف می‌شود و یا برای یک برگ A4 حدود 10 لیتر آب و برای تولید یک سیب متوسط 50 لیتر، در واقع با مصرف بهینه و صحیح هر کالایی می‌توان در مصرف آب صرفه جوئی  کرد.
5. سرانه جهانی مصرف روزانه آب شرب 120 لیتر در شبانه روز است و این عدد در کشور ما حدود 220 تا 400 لیتر در نوسان است آیا نمی‌توان در مصرف خانگی 30 درصد در مصرف آب صرفه جوئی کرد بدون آنکه با مشکل خاصی مواجه گردیم.
6. در کل دنیا مقدار آب در دسترس کل موجودات کمتر از 0.4 درصد است یعنی آب ناچیز. آلوده کردن منابع آبی یعنی اینکه بخشی از این منابع آب را به آن مقدار 99.6 درصد اضافه کنیم. 80 درصد از بیماری‌ها ارتباط مستقیم با کیفیت میکروبی و شیمیایی آب دارد. استفاده بیش از حد از کودهای شیمیایی و سموم دفع آفات و مواد شوینده در منازل و آنتی بیوتیک ها و مواد شیمیایی در مزارع پرورش ماهی از اصلی‌ترین آلاینده‌های منابع آبی است. شیوع بیماری‌های صعب العلاج و گوارشی می‌تواند در نتیجه آب آلوده و دارای نیترات بالا باشد.
بی‌آبی ابر تهدید اصلی این مرز و بوم و مردمان و محیط زیستمان است، همه باید در مقابله با این تهدید بزرگ دست در دست هم دهیم و تا بتوانیم بر آن غلبه کنیم در دنیا کشورهای زیادی هستند که از ما آب کمتری دارند و مشکلات ما را ندارند پس می‌توانیم با مصرف درست آب در همه بخش‌های کشاورزی، صنعت و شرب زمینه ساز تداوم حیات خود و فرزندانمان باشیم.
 
 
  • خبرنگار: خاطره کریمی
  • سردبیر: امیر جعفری آزاد